Thứ Ba, 23 tháng 7, 2013

Dừa sáp có tên khoa học là Makapuno, mọi người cũng thường còn gọi là Dừa Đặc Ruột hay Dừa Kem. Dừa sáp là loại dừa đặc biệt, có đặc ruột, cơm dừa dày, cơm dừa mềm dẻo và béo hơn trái dừa thường, nước dừa đặc lại và trong veo như sương sa. Nguồn gốc và xuất xứ dừa sáp Loại dừa này là đặc sản duy nhất chỉ có ở tỉnh Trà Vinh, dừa được trồng nhiều ở Giồng Cây Xanh, cách thị trấn Cầu Kè khoảng 4 km. Gần đây, loại dừa có kinh tế cao nên được nhân rộng tại tỉnh Bến Tre. Lịch sử cây Dừa Sáp Loại dừa này xuất hiện ở Giồng Cây Xanh, tỉnh Trà Vinh khoảng những năm 1960. Có tài liệu cho rằng Dừa Sáp hiện diện tại huyện Cầu Kè vào những năm 1942 do một nhà sư người Khmer mang về làm giống khi ông sang thăm Campuchia. Vì đột biến gene hoặc do điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và thời tiết mới ở vùng đất Cầu Kè đã khiến loại dừa cho trái sáp đặc biệt và đã trở thành một đặc sản chỉ tỉnh Trà Vinh mới có. Cây Dừa Sáp cho trái cũng nhiều tương tự như dừa thường, tuy nhiên mỗi buồng chỉ cho một vài trái sáp, còn lại phần lớn là không có sáp. Chỉ những trái không có sáp mới có khả năng tạo mộng nảy mầm và tạo cây dừa sáp giống. Những trái dừa sáp thì lại không thể tạo cây giống. Dừa sáp thụ phấn chéo, vì vậy thế hệ cây con khó xác định được về chất lượng trái và tính trạng. Với cách nhân giống bằng phương pháp cấy mô sẽ cho thế hệ dừa sáp đồng nhất chất lượng và tính trạng, phương pháp này đang được tỉnh Trà Vinh và Trung tâm Dừa Đồng Gò (là Trung tâm nghiên cứu cây dừa quốc gia thuộc Viện Nghiên cứu dầu và Cây có dầu - Bộ Công Thương) thực hiện, hiện nay đã đạt được những thành công nhất định. Với một sự quan tâm đặc biệt về hương vị của Dừa Sáp, độ dày cơm, trọng lượng và kích thước của trái dừa sáp Cầu Kè, cuối năm 2008 Tiến sĩ Yukata Hirata và Takeshi Nakishima của Trường Đại học Tokyo (Nhật Bản) đã đến Trà Vinh để khảo sát. Và giữa năm 2009, Phó Chủ tịch Hội làm vườn Việt Nam, Tiến sĩ Võ Mai đã đến hợp tác xã này để triển khai mô hình trồng dừa sáp đúng Quy trình sản xuất nông nghiệp tốt cho trái an toàn (VietGAP). Một số đặc trưng cây Dừa Sáp Dừa Sáp giống như dừa bình thường ở nước ta hiện nay xét theo hình thái như rễ, dạng trái và tình trạng vỏ trái, thân, lá, buồng. Nếu xét về hình dạng và màu sắc trái tại tỉnh Trà Vinh thì hiện có tới năm giống dừa sáp đó là: dừa sáp dài, dừa sáp tròn, dừa sáp vỏ xanh, dừa sáp có cạnh, dừa sáp vỏ vàng. Các cây dừa sáp có màu sắc, dạng trái tuy khác nhau cũng sẽ cho cơm dầy, mỏng khác nhau. Khi đầu, buồng dừa sáp giống dừa thường, sau đó mỗi buồng thường có 2 đến 3 trái, chiếm tỷ lệ khoảng 20-25% có ruột đặc gọi là dừa sáp. Những trái dừa thường thì giá trị thương mại chỉ ngang với những trái dừa thường khác. Tuy vậy, không phải buồng dừa nào cũng cho trái sáp và thực tế cũng rất nhiều trường hợp có buồng vài chục trái mà không có trái sáp nào. Dừa thường thì khi trái còn non, cơm mỏng, mềm dẻo và cho nước ngọt. Khi trái già thì nước nhạt dần, cơm dừa cứng lại và có thể lên men. Tuy nhiên, riêng đối với dừa sáp thì sau khi trải qua giai đoạn trái non với nước dừa và cơm dừa sẽ tiếp tục phát triển dày dần, cơm dừa dầy lên lấp gần đầy khoảng trống bên trong trái, chỉ còn một không gian nhỏ chính giữa với chất lỏng sệt, có mùi thơm và béo rất đặc trưng. Cơm dừa trở nên xốp, dẻo và mềm khác hẳn với dừa thường. Một số nhà nghiên cứu tại Viện nghiên cứu Dầu và Cây có dầu thuộc Bộ Công Thương Việt Nam cho rằng đặc tính dừa sáp là do phấn sáp quyết định. Việc trồng xen canh giữa dừa thường và dừa sáp trong vườn mà trong đó nếu tỷ lệ dừa thường cao hơn dừa sáp thì sẽ khiến cây dừa sáp khó đậu quả sáp hơn. Từ mức giá ngang dừa thường, từ những năm 2000 trở lại đây giá dừa sáp bỗng tăng cao và trở thành loại dừa có giá đắt nhất Việt Nam. Tỉnh Trà Vinh là tỉnh duy nhất trồng dừa sáp và chỉ có thể cung cấp khoảng 10 ngàn trái/năm, không thể đáp ứng nhu cầu của du khách mua dùng thử. Hiện nay tỉnh Bến Tre cũng đã trồng loại dừa này.